De Tweede Kamer beslist dinsdag of deelnemers aan goededoelenloterijen voortaan zelf moeten kunnen bepalen waar hun bijdrage terechtkomt. Het voorstel raakt vooral de Nationale Postcode Loterij, die de opbrengst nu verdeelt over een eigen groep begunstigde organisaties. Bij de VriendenLoterij kunnen spelers al voor een specifiek doel meespelen. De motie van Kamerleden Mona Keijzer en Shanna Schilder vraagt de regering om geoormerkt meespelen verplicht te stellen. Deelnemers zouden vooraf een goed doel of een categorie doelen moeten kunnen aanwijzen. Staatssecretaris Claudia van Bruggen van Justitie en Veiligheid heeft de motie ontraden. De stemming staat voor dinsdagmiddag gepland.
Voorstel richt zich op zeggenschap over de afdracht
Goededoelenloterijen moeten minimaal 40 procent van hun opbrengst afdragen aan maatschappelijke organisaties. Dat geld komt uit de inleg van deelnemers, maar bij de Postcode Loterij kiest de deelnemer niet zelf welke organisatie met zijn of haar lot wordt gesteund. Keijzer en Schilder willen dat veranderen. Zij schrijven in hun motie dat ontvangers van loterijgeld zich volgens hen steeds vaker bezighouden met lobby, campagnes en politieke beïnvloeding. Daardoor zouden spelers ongewild activiteiten kunnen financieren die zij niet als een klassiek goed doel beschouwen.
De motie noemt geen organisaties en bevat geen voorbeelden van campagnes die aanleiding waren voor het voorstel. Zij vraagt evenmin om een verbod op financiering van bepaalde doelen. De voorgestelde ingreep zit bij de deelnemer: die moet vooraf kunnen aangeven waar zijn bijdrage naartoe gaat.
Postcode Loterij verdeelde in 2025 378 miljoen euro
De omvang maakt de discussie relevant. Volgens de Postcode Loterij speelden deelnemers in 2025 samen 378 miljoen euro bijeen voor 174 organisaties op het gebied van onder meer natuurbescherming, gezondheid, mensenrechten en onderwijs. De loterij meldt dat ongeveer 150 goede doelen structureel een bijdrage ontvangen. Een verplicht keuzemodel kan daardoor invloed krijgen op de verdeling van honderden miljoenen euro’s. Het is nog niet duidelijk hoe gedetailleerd die keuze moet worden. De motie laat zowel een specifiek doel als een categorie doelen toe. Ook staat niet vast wat er gebeurt met de afdracht van deelnemers die geen voorkeur invullen.
De Nationale Postcode Loterij en de VriendenLoterij vallen allebei onder de Postcode Lottery Group. Toch verschilt hun huidige werkwijze. Bij de VriendenLoterij kunnen deelnemers hun lot aan een aangesloten club of goed doel koppelen. Een deel van de inleg gaat dan naar die gekozen organisatie. De Postcode Loterij werkt met een brede portefeuille van begunstigden en verdeelt de afdracht via de loterijorganisatie.
Staatssecretaris ziet geen noodzaak
Staatssecretaris Van Bruggen zei tijdens het debat dat mensen zelf kunnen kiezen of zij een goed doel via een loterij willen ondersteunen. Ontvangende organisaties moeten volgens haar bovendien openbaar maken waaraan zij het geld besteden. Zij vindt het niet aan de overheid om daar een inhoudelijk oordeel over te geven. Daarom adviseerde zij de Kamer tegen de motie te stemmen. Dat oordeel is niet bindend. Als een meerderheid voor stemt, vraagt de Kamer de regering om het keuzemodel voor te schrijven. Voor een daadwerkelijke verplichting zijn daarna nog nadere regels of een wetswijziging nodig. De motie verandert de werkwijze van de Postcode Loterij dus niet onmiddellijk.
Tweede poging na vervallen voorstel uit 2024
Het idee ligt niet voor het eerst in de Kamer. In april 2024 diende toenmalig Kamerlid Lilian Helder een vergelijkbare motie in. Zij wilde goededoelenloterijen verplichten het model van de VriendenLoterij te gebruiken. Dat voorstel werd aangehouden en verviel later zonder stemming. Het nieuwe voorstel is iets ruimer geformuleerd. Deelnemers zouden behalve één organisatie ook een categorie doelen mogen kiezen. Daarmee kan een speler bijvoorbeeld voor natuur, gezondheid of cultuur kiezen zonder één begunstigde vast te leggen.
De Kamer stemt dinsdag vanaf 15.15 uur over deze en elf andere moties over kansspelen.
Gepubliceerd op .