U bent hier: Home | Gokverslaving | Terugval gokverslaving en omgang daarmee

Terugval gokverslaving en omgang daarmee

Het Centrum voor Verslavingsonderzoek onderzocht terugval onder AGOG-deelnemers. De cijfers en groepsbevindingen hieronder komen uit een AGOG-samenvatting van onderzoek uit 2001; ze beschrijven die deelnemers en zijn geen actuele cijfers voor alle mensen met gokproblemen. Een terugval bij gokverslaving kan een incidentele misstap zijn, waarbij er niet direct sprake hoeft te zijn van volledig verlies van controle. Het kan echter ook een begin zijn van het structureel terugvallen in de gokverslaving. Er is voor het onderzoek uitgegaan van terugval als er na een periode van abstinentie een terugkeer is van het verslavingsgedrag. Het aantal keer dat gokverslaafden (AGOG) een terugval hebben gehad, verschilt. Bij de ene persoon is er een structurele terugval en bij de ander is het eenmalig voorgekomen.

Wat doe je direct na een terugval?

Probeer het verlies niet terug te winnen en stop meteen met spelen. Met deze stappen verklein je de kans dat een eenmalige terugval opnieuw een vast patroon wordt:

Neem afstand van gokken. Sluit apps en websites en zet zo nodig een blokkade op je telefoon en computer. Bekijk daarvoor onze uitleg over software die goksites blokkeert.
Schrijf je in bij Cruks of verleng je gokstop. Dat blokkeert toegang tot legale Nederlandse casino’s. Regel dit via Cruksregister.nl.
Vertel het vandaag aan iemand. Neem contact op met je begeleider, huisarts, AGOG-groep of iemand die je vertrouwt. Verberg nieuw verlies niet.
Vraag direct anonieme hulp. OpenOverGokken is dag en nacht gratis bereikbaar via 0800 24 000 22. Chatten en WhatsApp kan via OpenOverGokken.
Maak een plan voor de eerstvolgende dagen. Beperk toegang tot geld, noteer wat de terugval uitlokte en plan een gesprek met professionele verslavingszorg als je opnieuw dreigt te gokken.

Hoe vaak komt er bij AGOG-deelnemers een terugval voor?

Volgens de AGOG-samenvatting uit 2001 had ongeveer 80% van de onderzochte deelnemers vóór deelname al eens geprobeerd te stoppen. Sinds hun komst bij AGOG had ongeveer 35% een terugval meegemaakt. De percentages verschilden sterk per groep en periode; ze zijn niet bedoeld als huidige landelijke terugvalcijfers.

Wat betekent een terugval bij gokverslaving?

Een terugval betekent dat iemand na een periode zonder gokken opnieuw gaat gokken. Dat kan eenmalig blijven, maar ook een begin van herhaald gokgedrag zijn. Bespreek wat eraan voorafging met iemand die je vertrouwt of met een hulpverlener. Zo kun je bepalen welke steun of maatregelen nu nodig zijn. Een terugval is geen noodzakelijke stap in herstel en geen reden om verlies terug te proberen te winnen.

Welke factoren hebben invloed op een terugval?

De deelnemers van AGOG-bijeenkomsten hebben laten weten dat er meerdere factoren zijn die invloed hebben op een terugval. Het eerste terugvalmoment doet zich al na een drietal maanden deelname aan de groep voor. Dit geldt eveneens na een periode van zes maanden en na een jaar. Deelnemers die een jaar niet hebben gegokt, bereiken wat dat betreft een mijlpaal. Ook dit kan echter een risico vormen, waarbij mogelijk de alertheid vermindert. Doorgaans verlaten deelnemers de groep na een jaar gokvrij te zijn geweest. Het is echter belangrijk dat de alertheid de rest van het leven aanwezig is.

Problemen die aan gokken gerelateerd zijn

Een andere factor die mogelijk invloed heeft op een terugval bestaat uit problemen die gerelateerd zijn aan het gokken. Denk daarbij onder meer aan relatieproblemen die veelal door het gokken zijn ontstaan, maar ook aan problemen op het werk of studie. Het is mogelijk dat een terugval bij gokverslaving ontstaat door voor de problemen te vluchten en te gaan gokken. Het gokken wordt dan gezien als manier om alles te vergeten. Aan de andere kant kunnen financiële problemen wel voorkomen dat een gokverslaafde weer gaat gokken. Dit omdat er geen geld voor is, zodat een terugval daarmee voorkomen wordt.

Verbetering van problemen die door gokken zijn ontstaan

Niet alleen aan gokken gerelateerde problemen zijn een trigger voor een terugval, maar juist ook een verbetering van deze problemen. Een relatie waarin alles opeens goed gaat of problemen met het werk die zich oplossen, verminderen mogelijk de alertheid. Bij het verslappen van de aandacht kan het zijn dat de gokverslaafde terugvalt in het patroon.

Nieuwe levensstijl

Bij het stoppen met gokken, is er een zee van tijd over. Dit betekent dat er een andere levensstijl ontstaat bij het stoppen met gokken. Er moet bijvoorbeeld een andere invulling worden gegeven aan de tijd die over is. Het is gemakkelijk om het stoppen met gokken vol te houden als er een zinvolle invulling gevonden wordt. Als er geen werk, studie, hobby is, kan het lastig worden net als dit het geval is bij het ontbreken van sociale relaties. Overigens blijkt uit het onderzoek wel dat deelnemers die fulltime werk hebben vaker met een terugval te maken hebben dan anderen. Dit is wellicht mede ingegeven door de financiële situatie, die bij een fulltime baan beter is dan bij het ontbreken van werk.

Ernst en soort problematiek

Er is nog een factor die invloed heeft op een mogelijke terugval. De ernst en het soort problematiek is belangrijk. Bij meervoudige problemen van financiële aard en relatieproblemen is de kans op een terugval groter. Bij onderliggende problematiek, zoals trauma’s of misbruik in het verleden, lijkt het belangrijk te zijn daar eerst mee aan de slag te gaan om een terugval bij gokverslaving te voorkomen. Verder laat het onderzoek zien dat deelnemers met ook hulp van buiten AGOG minder vaak het risico lopen een terugval te krijgen.

Overige valkuilen terugval bij gokverslaving

Er zijn onder deelnemers bij AGOG nog andere valkuilen van toepassing die mogelijk voor een terugval bij gokverslaving zorgen. Het gaat bijvoorbeeld om gespreksleiders die zich teveel vereenzelvigen met de hulpverlenersrol. De eigen problemen dan naar de achtergrond en een mogelijke terugval ligt op de loer. Ook bestaat de mogelijkheid dat een gespreksleider automatismen in het uitdragen van de AGOG-methode ontwikkelt net als in de opstelling naar deelnemers. Er bestaat dan een kans dat er een eenkennige benadering volgt, waardoor bepaalde problemen geen of onvoldoende aandacht krijgen. Overigens speelt de positie van groepsdeelnemers eveneens een rol. Indien een deelnemer zich niet veilig in de groep voelt, kan dit tot een terugval leiden als er zich triggers voordoen. Daarnaast komt het voor dat deelnemers in een te grote mate op de AGOG-groep leunen. Door de groepsbijeenkomsten is er dan sprake van controle, maar deze verdwijnt na het verlaten van de AGOG-groep.

Terugval kenbaar maken

Niemand hoeft zich te schamen als er zich een terugval bij gokverslaving voordoet. Toch kunnen deelnemers zich daar wel voor schamen en is er sprake van terughoudendheid om het kenbaar te maken. Deelnemers met een terugval merken echter dat het als een opluchting voelt indien aan de groep verteld is dat er sprake is van een terugval. Het is bovendien een overwinning als je in de groep vertelt dat er een terugval is, want dat vergt toch wel wat moed. Bovendien is er de gedachte dat juist door te vertellen over een terugval er nog meer wil is om voor altijd te stoppen met gokken.

Emoties bij een terugval

Het is heel logisch dat een terugval bij gokverslaving met emoties gepaard gaat. Het gedrag erna is echter van groot belang. De terugval wordt in elk geval als minder belangrijk gezien dan het erover vertellen. Eerlijkheid en openheid spelen hierin een rol. Duidelijk is wel dat deelnemers die regelmatig terugvallen en terugkeren naar AGOG-bijeenkomsten minder compassie mogen verwachten. Dit komt onder meer omdat de gedachte bestaat dat dergelijke personen mogelijk een negatieve invloed hebben op de groep. Het kost niet alleen gesprekstijd, maar er gaat van deze deelnemers ook niet echt een motiverende werking uit.

Twee methoden om met terugval om te gaan

Er zijn twee methoden bij AGOG om met een terugval te dealen. De ene methode richt zich op de harde confrontatie en de tweede methode op medeleven en begrip tonen. Beide methoden kunnen elkaar afwisselen of opvolgen. Bij een harde confrontatie bestaat de kans dat andere deelnemers zich terughoudend gaan opstellen of misschien wel niet meer terugkeren. Een harde confrontatie heeft mogelijk wel als voordeel dat de kans op terugval kleiner wordt. De zachtere aanpak heeft ook een voordeel, omdat deelnemers geen angst hebben om over een terugval te praten. Een nadeel is echter dat een terugval door de groep als minder ernstig gezien gaat worden. Het onderzoek wijst aan de hand van ervaringen uit dat de zachtere methode het meest effectief is. Het kan wel zo zijn dat bij herhaalde terugvallen de betreffende persoon meer gebaat is bij een harde aanpak.

Omgaan met terugval bij OG-er

Het is voor de omgeving van de gokverslaafden en OG-deelnemers vaak lastiger om met een terugval om te gaan. De gokverslaafde zelf is doorgaans opgelucht over de terugval te vertellen en als AG-er weer door te gaan met het bezoeken van bijeenkomsten. De consequenties die met een gokverslaving gepaard gaan, zijn echter maar al te goed bekend bij de OG-er. Er is net een proces op gang gezet, waarin alles wordt verwerkt en een terugval heeft daar invloed op. Een terugval roept in dat geval vaak een emotionele reactie op terwijl de rationele benadering juist van belang blijft. Het kan ertoe leiden dat een OG-er die zichzelf steeds sterker voelt staan besluit om afscheid te nemen van de AG-er. Een definitieve breuk behoort dan tot de mogelijkheden.

Samenvatting

Een terugval kan schaamte en nieuwe schade veroorzaken. De AGOG-samenvatting beschrijft dat openheid in de groep sommige deelnemers hielp om oorzaken te herkennen en opnieuw steun te zoeken. Dat maakt terugval niet nodig of wenselijk. Na opnieuw gokken is het verstandig om het verlies niet terug te proberen te winnen en contact op te nemen met iemand die je vertrouwt of met een hulpverlener.