Op 1 oktober 1976 rolde in Zandvoort de eerste officiële roulettekogel van Holland Casino. Vandaag, vijftig jaar later mag de champagne open. Toch is dit geen jubileum waarbij alleen de slingers tellen. Het casino van de staat heeft een halve eeuw vol primeurs, volle speelzalen en grote verbouwingen achter zich, maar ook een brand, corona, recente sluitingen, een krimpende online omzet en te maken met belastingen die steeds zwaarder drukken.
Het verhaal van Holland Casino leest daardoor als een lange avond aan de speeltafel. Er waren jaren waarin bijna alles goed viel. Er waren ook momenten waarop het huis zelf in de problemen kwam. En juist op de vijftigste verjaardag is de belangrijkste vraag niet wat er in het verleden van Holland Casino ligt, maar hoeveel toekomst er nog is voor het staatscasino.
Het begon in Zandvoort
Wie vijftig jaar teruggaat, komt uit in een Nederland zonder legaal casino. Roulette en blackjack waren verboden, maar illegale speelhuizen waren er wel. De overheid koos daarom voor een opmerkelijke oplossing: één gecontroleerde aanbieder, met één vergunning en een publieke opdracht. Geen vrije markt, maar een staatscasino dat spelers een betrouwbaar alternatief moest bieden en criminaliteit rond illegaal gokken moest terugdringen.
Op 17 december 1975 kreeg de Nationale Stichting tot Exploitatie van Casinospelen die vergunning. Minder dan een jaar later opende het eerste casino in Zandvoort. Staatssecretaris Ted Hazekamp wierp op 1 oktober 1976 de eerste roulettekogel. Aanvankelijk stonden alleen roulette en blackjack op het programma. Het spektakel was bescheidener dan in Las Vegas, maar voor Nederland was het een nieuwe wereld.
De kustplaats werd het vertrekpunt van een landelijk netwerk. Valkenburg volgde in 1977, Scheveningen in 1979. Daarna verschenen casino’s in Rotterdam, Amsterdam, Breda, Groningen, Nijmegen, Eindhoven, Utrecht, Enschede, Leeuwarden en Venlo. De officiële tijdlijn van Holland Casino laat zien hoe snel een experiment aan zee uitgroeide tot een herkenbaar Nederlands instituut.
Een avond uit, maar ook een publieke opdracht
Holland Casino verkocht nooit alleen kansspelen. De vestigingen moesten aanvoelen als een avond uit: croupiers in nette kleding, restaurants, bars, entertainment en een zekere afstand tot de gokhal om de hoek. Het casino werd een plek voor een verjaardag, een bedrijfsuitje of een nacht waarop iemand voor het eerst een fiche op rood legde.
Die glamour had altijd een tweede kant. Holland Casino is volledig eigendom van de Nederlandse staat en heeft als enige partij een vergunning voor fysieke casinospelen als roulette en blackjack. Daarmee is het tegelijk ondernemer en uitvoerder van kansspelbeleid. Het bedrijf moet geld verdienen, belasting afdragen en concurrerend blijven, maar ook ingrijpen wanneer spelen uit de hand dreigt te lopen.
Dat dubbele karakter maakt Holland Casino bijzonder en soms ongemakkelijk. De staat ontvangt geld uit een bedrijf dat mensen moet verleiden om binnen te komen, terwijl datzelfde bedrijf grenzen moet stellen aan hun speelgedrag. De spanning tussen gastvrijheid en bescherming is in vijftig jaar niet verdwenen. Ze is door online gokken alleen zichtbaarder geworden.
De jaren waarin het huis bijna altijd won
Lange tijd leek het model ijzersterk. Holland Casino groeide mee met de welvaart, vernieuwde vestigingen en bouwde een klantenkring op die voor meer kwam dan de speelautomaat alleen. In 2019, het laatste volledige jaar voor corona, ontving het bedrijf ongeveer 1,2 miljoen unieke gasten. Zij brachten samen circa 6,2 miljoen bezoeken. De baten kwamen uit op €728,9 miljoen en onderaan de streep stond een resultaat van €89,6 miljoen.
Toch liep niet iedere inzet goed af. De vestiging op Schiphol sloot in 2017 omdat zij niet meer winstgevend was. In datzelfde jaar brandde het casino aan het Gedempte Kattendiep in Groningen volledig uit. Een tijdelijk casino hield Holland Casino in de stad, maar de weg naar een nieuwe vaste locatie werd lang. Volgens het jaarverslag over 2025 wordt de oplevering nu in 2028 verwacht.
Het meest symbolische afscheid kwam op 31 januari 2025. In Zandvoort, waar het allemaal begon, draaide croupier Gerard Boukes de laatste roulettekogel. Nummer 15 won niets; inzetten kon al niet meer. De oudste vestiging was financieel niet langer houdbaar. Holland Casino behield dertien locaties, maar vierde zijn vijftigste verjaardag zonder zijn geboortehuis. Wie de overgebleven vestigingen en speelmomenten wil vergelijken, vindt ze in de Holland Casino-kalender.
Toen corona ook het casino stil kreeg
Een casino leeft van geluid: fiches die tikken, kaarten die worden gedeeld, mensen die tegelijk juichen en zuchten. In 2020 viel dat geluid maandenlang weg. De deuren moesten dicht en Holland Casino belandde in de zwaarste crisis uit zijn bestaan.
De baten zakten dat jaar naar €333 miljoen en het verlies liep op tot €80,7 miljoen. Het aantal bezoeken bleef steken op ongeveer 2,5 miljoen. Ook 2021 werd een verliesjaar. De nieuwe vestigingen in Utrecht en Venlo gingen wel open, maar onder coronabeperkingen en zonder de volle feestelijkheid waarvoor ze waren gebouwd.
De schade verdween niet toen de deuren weer opengingen. Holland Casino hield een belastingschuld over aan de pandemie en moest reorganiseren en besparen. In de eerste helft van 2026 was die schuld teruggebracht van €147,2 miljoen naar €112,5 miljoen. Dat is vooruitgang, maar het laat ook zien hoe lang de schaduw van een gesloten casino kan zijn.
Online kwam precies op tijd en werd meteen ingewikkeld
Op 1 oktober 2021 zou de gereguleerde Nederlandse onlinegokmarkt openen. Technische problemen met het Centraal Register Uitsluiting Kansspelen gooiden roet in het eten. Holland Casino online ging daarom op 4 oktober live. Voor het staatscasino was dat een historische stap: voor het eerst hoefde de gast niet meer naar een vestiging, maar kon de roulettetafel naar de woonkamer komen.
Online bood groei, maar ook een heel ander speelveld. Op internet heeft Holland Casino geen monopolie. Het concurreert er met tientallen vergunninghouders, snelle apps, grote marketingbudgetten en een illegaal aanbod dat zich weinig aantrekt van Nederlandse regels. Tegelijk zijn de eisen rond speellimieten, reclame en zorgplicht steeds strenger geworden.
De cijfers laten zien dat de eerste vaart eruit is. De onlinebaten bedroegen €115,9 miljoen in 2023, €85,2 miljoen in 2024 en €60,6 miljoen in 2025. In de eerste helft van 2026 kwam online uit op €29,7 miljoen, iets minder dan een jaar eerder. De vergunning is wel verlengd tot en met september 2031. Holland Casino kan dus door, maar moet online opnieuw bewijzen waarom een speler juist voor het staatscasino zou kiezen.
Verantwoord spelen
Holland Casino noemt veilig en verantwoord spelen al jaren zijn belangrijkste maatschappelijke opdracht. Dat klinkt goed in een jubileumtoespraak, maar de praktijk is lastiger. Preventie betekent soms dat een medewerker een gezellige avond moet onderbreken, vragen moet stellen over geld of een gast niet langer laat spelen. Online moeten systemen risicovol gedrag herkennen voordat er iemand tegenover de speler staat.
De Kansspelautoriteit heeft Holland Casino in het verleden ook aangesproken. De toezichthouder gaf in 2019 een aanwijzing omdat de controle op speelgedrag en de herkomst van geld niet op alle punten voldeed aan de regels tegen witwassen. Holland Casino herstelde de tekortkomingen. In 2025 beëindigde de toezichthouder bovendien een apart verbetertraject rond de controledatabank, nadat het bedrijf de vereiste verbeteringen had doorgevoerd.
Dat zijn geen voetnoten bij het feest. Een staatscasino moet juist op dit terrein beter willen zijn dan de markt. Niet omdat Holland Casino foutloos kan zijn, maar omdat zijn uitzonderlijke positie alleen geloofwaardig blijft wanneer toezicht, zorgplicht en transparantie zichtbaar serieus worden genomen.
Een plus van €33 miljoen, en toch geen rust in de tent
Na het verlies van €1,3 miljoen in 2024 sloot Holland Casino 2025 af met €33 miljoen winst vóór vennootschapsbelasting. Dat klinkt als een fraaie comeback. Het bedrijf waarschuwde zelf echter dat kostenmaatregelen en incidentele opbrengsten uit de verkoop van grond en gebouwen in Zandvoort en Groningen een grote rol speelden. Een pand kun je maar één keer verkopen.
In de eerste helft van 2026 volgde opnieuw een verlies: €6,1 miljoen vóór vennootschapsbelasting. De bruto baten bleven met €391,2 miljoen vrijwel gelijk, terwijl de vestigingen licht groeiden. De hogere kansspelbelasting en stijgende kosten drukten het resultaat. Alleen al de belastingverhoging kostte Holland Casino volgens het bedrijf €13,8 miljoen extra ten opzichte van dezelfde periode een jaar eerder.
Daar zit de scherpste tegenstelling van het jubileum. De overheid wil via Holland Casino een veilig en aantrekkelijk alternatief bieden voor illegale aanbieders, maar haalt met een kansspelbelasting van 37,8 procent steeds meer geld uit precies dat bedrijf. Hoge belasting dwingt tot hogere marges, lagere kosten of minder investeringen. Geen van die drie keuzes helpt vanzelfsprekend bij betere gastvrijheid en sterkere spelersbescherming.
De fysieke speelzaal is nog lang niet uitgespeeld
Wie alleen naar apps kijkt, mist een belangrijk deel van het verhaal. In 2025 noteerde Holland Casino 5,3 miljoen bezoeken en gaf een gast gemiddeld €140 uit. De fysieke vestigingen leverden €739,3 miljoen op, tegenover €60,6 miljoen online. De speelzaal is dus nog altijd het hart van het bedrijf.
Dat hart moet wel blijven kloppen voor een nieuwe generatie. Een groot gebouw met rijen automaten is niet automatisch een avond uit. Holland Casino experimenteert daarom met nieuwe spelvormen, digitale service en andere horeca. Eindhoven fungeert als proeftuin, in Groningen moet een nieuw casino verrijzen en via MijnHC kunnen gasten meer inzicht krijgen in hun bezoek- en speelgedrag.
De beste toekomst voor Holland Casino ligt waarschijnlijk niet in een keuze tussen stenen en schermen. Juist de combinatie kan het verschil maken: een herkenbare fysieke plek, een onlineomgeving met dezelfde normen en medewerkers die begrijpen dat een gast geen datapuntenverzameling is. Dat vraagt om investeringen op een moment waarop de financiële ruimte klein is.
Vijftig jaar feest, maar haalt men de 100?
Holland Casino heeft reden om het glas te heffen. Het bedrijf bracht legale casinospelen uit de schaduw, bouwde een vak op dat Nederland nauwelijks kende en overleefde brand, sluitingen en een pandemie. Voor veel bezoekers horen de rode fiches, de croupiers en de draaiende roulettekogel inmiddels gewoon bij Nederland.
Maar een vijftigste verjaardag is geen vrijstelling van kritiek. Het monopolie moet iedere dag opnieuw worden verdiend. De onlineomzet daalt, de belastingdruk stijgt, de oudste vestiging is verdwenen en de maatschappelijke lat ligt hoger dan ooit. De staat kan daarbij niet tegelijk maximale opbrengsten verlangen en verbaasd zijn wanneer de ruimte voor vernieuwing en preventie kleiner wordt.
Dus ja: zet de champagne koud. Vier de mensen die het casino door een halve eeuw vol uitersten hebben gedragen. Kijk nog één keer naar die eerste roulettekogel uit Zandvoort. En stel daarna de vraag die bij ieder goed casinospel hoort: wat wordt de volgende inzet? Voor Holland Casino zal die bepalen of vijftig jaar geschiedenis het begin van een nieuw hoofdstuk is, of vooral een mooi verhaal over hoe het ooit was.
Gepubliceerd op .